รับหลายงาน จะรู้ได้อย่างไรว่างานไหนคุ้ม?
รับหลายงาน จะรู้ได้อย่างไรว่างานไหนคุ้ม? เริ่มจากแยกต้นทุนรายโครงการ
งานเข้าต่อเนื่อง แต่พอจบเดือนกลับตอบไม่ได้ว่างานไหนเหลือเท่าไร อาจเป็นเพราะรายรับรายจ่ายทุกงานถูกรวมอยู่ด้วยกัน
ลองแยกต้นทุนตามโครงการ แล้วดูทั้งจำนวนเงินที่เหลือ สัดส่วนผลตอบแทน เวลาที่ใช้ และจังหวะรับเงิน
ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ประเมินงานครั้งต่อไปได้มีเหตุผลมากกว่าดูแค่มูลค่าสัญญา
งานใหญ่ ไม่ได้หมายความว่าจะเหลือมากกว่าเสมอ
รับงาน 500,000 บาท น่าจะดีกว่างาน 250,000 บาทหรือเปล่า?
ถ้ามองแค่มูลค่างาน ก็อาจรู้สึกแบบนั้น แต่เมื่อรวมค่าวัสดุ ค่าแรง ผู้รับเหมาช่วง ค่าเดินทาง และงานแก้ที่เกิดขึ้นจริง ผลลัพธ์อาจต่างจากที่คิด
บางงานยอดใหญ่ต้องใช้ทีมหลักนานหลายสัปดาห์ ขณะที่อีกงานใช้เวลาสั้นกว่าและเก็บเงินได้เร็วกว่า ถ้าไม่แยกข้อมูล เราอาจรับงานแบบเดิมซ้ำเพราะเห็นเพียงยอดรับเข้า
การดูรายโครงการจึงเริ่มจากคำถามง่าย ๆ ว่า งานนี้สร้างรายได้เท่าไร ใช้ทรัพยากรอะไร และยังเหลือภาระอะไรอีกบ้าง?
ทำไมรวมทุกงานไว้ยอดเดียวแล้วจึงวิเคราะห์ยาก
สมมติเดือนนี้ลูกค้างานบ้านโอนเงินมา แต่เรานำไปซื้อวัสดุให้งานร้านค้า ส่วนค่าแรงของทั้งสองงานจ่ายรวมกันวันศุกร์
ยอดบัญชีบอกว่าเงินเข้าออกเท่าไร แต่ยังไม่บอกว่างานไหนเป็นคนใช้ต้นทุนนั้น
ถ้าจะรู้ผลแต่ละงาน เราต้องระบุชื่อหรือรหัสโครงการให้รายการที่เกี่ยวข้อง และแยกรายการส่วนกลางที่ยังไม่ควรโยนเข้าบางงานตามความสะดวก
ไม่จำเป็นต้องแยกบัญชีธนาคารทุกโครงการเพื่อเริ่มทำเรื่องนี้ แต่ข้อมูลต้องบอกได้ว่าเงินแต่ละรายการเกี่ยวกับงานไหน
แต่ละโครงการควรติดตามอะไรบ้าง?
| กลุ่มข้อมูล | ตัวอย่าง | ช่วยตอบอะไร |
|---|---|---|
| ข้อมูลข้อตกลง | มูลค่างาน ขอบเขต ระยะเวลา เงื่อนไขรับเงิน | รับผิดชอบงานอะไรและเก็บเงินเมื่อไร |
| รายได้จากงาน | งานหลัก งานเพิ่มที่ตกลงแล้ว ส่วนลด | มูลค่างานเปลี่ยนไปหรือไม่ |
| วัสดุที่ใช้ | ปูน เหล็ก สายไฟ กระเบื้อง อุปกรณ์ติดตั้ง | งานใช้วัสดุเท่าไร |
| ค่าแรง | ทีมช่าง คนงาน ชั่วโมงหรือวันทำงาน | ใช้คนและเวลาเท่าไร |
| ผู้รับเหมาช่วง | งานไฟ งานระบบ งานเฉพาะทาง | มีต้นทุนภายนอกเท่าไร |
| ค่าใช้จ่ายหน้างาน | ขนส่ง เช่าเครื่องมือ เดินทาง กำจัดเศษวัสดุ | มีต้นทุนที่ตกหล่นหรือไม่ |
| งานแก้และงานเพิ่ม | ค่าแรงกลับไปแก้ วัสดุเปลี่ยน งานนอกขอบเขต | อะไรทำให้ผลตอบแทนลดลง |
| ค่าใช้จ่ายส่วนกลาง | สำนักงาน ธุรการ รถหรือเครื่องมือที่ใช้ร่วม | งานควรรับภาระส่วนกลางเท่าไร |
| เงินรับจ่ายและยอดค้าง | รับแล้ว ค้างรับ จ่ายแล้ว ค้างจ่าย เงินประกันผลงาน | เงินจะเข้าออกเมื่อไร |
| ต้นทุนที่ยังต้องใช้ | วัสดุที่ยังต้องสั่ง ค่าแรงจนส่งมอบ | งานยังต้องใช้เงินอีกเท่าไร |
หมวดข้างต้นเป็นแนวทางจัดข้อมูลเพื่อบริหาร ไม่ใช่ข้อสรุปการลงบัญชีหรือการรับรู้รายได้ตามกฎหมายของทุกกิจการ

รู้ว่าวัสดุไปใช้งานไหนตั้งแต่รับของ ช่วยลดการไล่หาต้นทุนย้อนหลัง
แยกต้นทุนตรงก่อน แล้วค่อยแบ่งค่าใช้จ่ายส่วนกลาง
ต้นทุนตรง: รู้ชัดว่าเป็นของงานไหน
เช่น กระเบื้องสำหรับบ้านลูกค้า ก ค่าแรงทีมติดตั้งที่ทำเฉพาะงานนั้น หรือค่าเช่ารถยกสำหรับไซต์เดียว ก็ควรบันทึกเข้ารหัสงานนั้นโดยตรง
หากใบซื้อเดียวมีวัสดุของสองงาน ให้แยกตามรายการหรือจำนวนที่นำไปใช้ ไม่จำเป็นต้องลงทั้งใบไว้ที่งานใดงานหนึ่ง
ของที่ซื้อเผื่อไว้แล้วไม่ได้ใช้ทั้งหมด ควรแยกวัสดุใช้จริงกับของที่เหลือหรือส่งคืนด้วย เพื่อไม่ให้คิดต้นทุนงานสูงเกินไปหรือนับต้นทุนซ้ำเมื่อย้ายของไปงานใหม่
ค่าใช้จ่ายส่วนกลาง: เลือกเกณฑ์ที่อธิบายได้
ถ้าพนักงานธุรการดูแลหลายงาน หรือรถหนึ่งคันวิ่งหลายไซต์ ค่าใช้จ่ายนั้นอาจต้องแบ่งเพื่อประเมินผลแต่ละงาน
เกณฑ์ควรสัมพันธ์กับการใช้งาน เช่น
- ค่าแรงทีมที่ทำหลายงาน: แบ่งตามชั่วโมงหรือวันทำงานจริง
- ค่ารถร่วม: แบ่งตามเที่ยว ระยะทาง หรือบันทึกการใช้งาน
- ค่าเช่าเครื่องมือร่วม: แบ่งตามเวลาที่แต่ละไซต์ใช้
- ค่าใช้จ่ายสำนักงาน: เลือกฐานที่เหมาะกับรูปแบบธุรกิจ เช่น ชั่วโมงดูแลงาน พร้อมบันทึกเหตุผล
ตัวอย่าง: ค่าใช้จ่ายส่วนกลางที่ต้องแบ่ง 30,000 บาท หากงาน ก ใช้เวลาสนับสนุน 40 ชั่วโมง และงาน ข ใช้ 20 ชั่วโมง รวม 60 ชั่วโมง งาน ก รับส่วนแบ่ง 20,000 บาท งาน ข รับ 10,000 บาท
นี่เป็นตัวอย่างเกณฑ์บริหารภายใน ไม่ใช่อัตรามาตรฐานสำหรับทุกกิจการ หากไม่เหมาะกับวิธีทำงานจริง ก็ควรเลือกเกณฑ์อื่นและใช้ให้สม่ำเสมอ
เมื่อแบ่งแล้ว ต้องระวังไม่หักค่าใช้จ่ายก้อนเดิมซ้ำตอนสรุปรวมทั้งกิจการ
ตัวอย่างเปรียบเทียบ: งานยอดใหญ่กับงานยอดเล็ก งานไหนคุ้มกว่า?
สมมติทั้งสองงานส่งมอบเสร็จแล้ว มูลค่างานและต้นทุนครบตามตาราง ไม่มีรายการอื่นนอกเหนือจากที่ระบุ ตัวเลขไม่รวม VAT และยังไม่คิดภาษีเงินได้ ต้นทุนทางการเงิน หรือรายการปรับปรุงอื่น
| รายการ | งาน ก: ปรับปรุงบ้าน | งาน ข: ติดตั้งระบบ |
|---|---|---|
| รายได้จากงาน | 500,000 บาท | 250,000 บาท |
| วัสดุที่ใช้ | 220,000 บาท | 90,000 บาท |
| ค่าแรง | 130,000 บาท | 60,000 บาท |
| ผู้รับเหมาช่วง | 50,000 บาท | 25,000 บาท |
| ค่าใช้จ่ายหน้างาน | 30,000 บาท | 15,000 บาท |
| รวมต้นทุนตรง | 430,000 บาท | 190,000 บาท |
| ส่วนต่างก่อนแบ่งส่วนกลาง | 70,000 บาท | 60,000 บาท |
| ค่าใช้จ่ายส่วนกลางที่จัดสรร | 20,000 บาท | 10,000 บาท |
| ผลตอบแทนหลังต้นทุนที่ระบุ | 50,000 บาท | 50,000 บาท |
| ผลตอบแทนเทียบรายได้ | 10% | 20% |
คำนวณผลตอบแทนเทียบรายได้ด้วยสูตร ผลตอบแทนหลังต้นทุนที่ระบุ ÷ รายได้จากงาน × 100
งาน ก มียอดเป็นสองเท่า แต่เหลือจำนวนเงินเท่ากับงาน ข ส่วนงาน ข เหลือผลตอบแทนต่อรายได้สูงกว่า
อย่างไรก็ตาม ยังไม่ควรฟันธงว่างาน ข ดีกว่าเสมอ ต้องดูเวลาใช้ทีม ความยาก โอกาสงานแก้ เงินที่ต้องสำรอง และเงื่อนไขเก็บเงินประกอบ
ตัวอย่างนี้ใช้เพื่อเปรียบเทียบวิธีคิด ไม่ใช่กำไรสุทธิทางบัญชีหรือการรับประกันผลตอบแทนของธุรกิจรับเหมา
งานยังไม่จบ อย่าเพิ่งดูเงินเหลือวันนี้แล้วเรียกว่ากำไร
ลูกค้าอาจจ่ายเงินงวดแรกมาก่อน ขณะที่วัสดุและค่าแรงงวดถัดไปยังไม่ได้จ่าย ถ้าดูเฉพาะเงินรับลบเงินจ่ายวันนี้ งานอาจดูเหลือมากกว่าผลเมื่อจบจริง
สำหรับติดตามภายใน ลองแยกข้อมูล 3 ส่วนไว้คู่กัน
- ต้นทุนที่เกิดขึ้นแล้ว รวมรายการที่ยังไม่ได้จ่าย
- ภาระที่ตกลงไว้แต่ยังไม่เกิด เช่น วัสดุที่สั่งแล้วรอส่ง
- ประมาณการต้นทุนอื่นที่ยังต้องใช้จนเสร็จ
นำมารวมเป็นประมาณการต้นทุนเมื่อจบงาน โดยตรวจไม่ให้รายการซ้ำกัน แล้วเทียบกับรายได้จากงานตามข้อตกลงล่าสุดที่ยืนยันแล้ว
งานเพิ่มที่ยังไม่ตกลงราคา ไม่ควรใส่เป็นรายได้ที่แน่นอน ขณะเดียวกัน ต้นทุนงานแก้หรือภาระรับประกันที่คาดว่าจะเกิดก็ควรนำมาพิจารณา
การคำนวณนี้เป็นประมาณการเพื่อบริหาร ไม่ใช่การกำหนดวิธีรับรู้รายได้และกำไรทางบัญชี ให้ผู้ทำบัญชีตรวจกรณีที่ต้องใช้รายงานทางการ
เริ่มบันทึกรายโครงการอย่างไรให้ทำต่อได้จริง

บันทึกระหว่างทำงาน แล้วใช้ข้อมูลทบทวนหลังจบงาน จะช่วยให้เสนอราคาครั้งต่อไปมีข้อมูลรองรับ
1. ตั้งรหัสโครงการตั้งแต่เริ่มรับงาน
เช่น PJ-001 บ้านคุณเอ และ PJ-002 ร้านคุณบี ใช้ชื่อเดียวกันทั้งในใบสั่งซื้อ เอกสารเบิก และบันทึกรายรับรายจ่าย ลดปัญหาชื่อคล้ายกันหรือคนละคนเรียกคนละชื่อ
2. ใช้หมวดหลักร่วมกันทุกงาน
เริ่มจากวัสดุ ค่าแรง ผู้รับเหมาช่วง ขนส่ง เช่าเครื่องมือ และค่าใช้จ่ายหน้างานอื่น แล้วค่อยเพิ่มหมวดย่อยที่จำเป็น
อย่าใช้ชื่อร้านค้าแทนหมวดค่าใช้จ่าย เพราะร้านเดียวอาจขายวัสดุหลายประเภท ควรเก็บชื่อผู้ขายแยกอีกช่อง
3. ระบุโครงการทุกครั้งที่บันทึก
ข้อมูลพื้นฐานควรมีวันที่ รหัสงาน รายละเอียด หมวด จำนวนเงิน ช่องทางรับจ่าย และหลักฐาน หากยังไม่ทราบว่าเป็นของงานไหน ให้พักรายการไว้เพื่อตรวจ ไม่เดาเข้าบางโครงการ
สำหรับรายการร่วม ให้เก็บฐานการแบ่งไว้ด้วย เช่น บันทึกเวลาทีมช่างหรือเที่ยวรถ
4. ทบทวนทุกสัปดาห์ระหว่างงานเดิน
ตรวจว่าหมวดไหนเริ่มเกินงบ มีงานเพิ่มที่ยังไม่ตกลงหรือไม่ ยังต้องสั่งของอะไร และเงินรับงวดถัดไปจะทันจ่ายหรือเปล่า
ถ้าเห็นต้นทุนเริ่มผิดจากแผนตั้งแต่กลางงาน เรายังมีโอกาสตรวจสาเหตุและปรับการทำงานก่อนส่งมอบ
5. ปิดงานพร้อมบทเรียนสำหรับราคาเสนอครั้งหน้า
เมื่อเอกสารและต้นทุนครบแล้ว ลองตอบว่าราคาที่เสนอเผื่ออะไรน้อยไป วัสดุส่วนไหนเกินแผน งานแก้เกิดเพราะอะไร และทีมใช้เวลามากกว่าที่ประเมินหรือไม่
ต้นทุนจริงจากงานที่จบแล้วเป็นข้อมูลตั้งต้นได้ แต่ราคาเสนอใหม่ยังต้องตรวจราคาวัสดุ ค่าแรง และเงื่อนไขของงานใหม่ ไม่ใช้ตัวเลขเดิมโดยไม่ทบทวน
คำถามที่พบบ่อย
ต้องแยกไฟล์หนึ่งงานต่อหนึ่งไฟล์ไหม?
ไม่จำเป็นเสมอไป หากเครื่องมือที่ใช้รองรับการระบุโครงการและเรียกดูข้อมูลแยกงาน ก็สามารถรวมการบันทึกไว้ในไฟล์เดียวได้ สิ่งสำคัญคือแยกรายการได้ถูกต้องและกำหนดสิทธิ์เข้าถึงให้เหมาะสม
ค่าแรงเจ้าของที่ลงไปทำเองต้องคิดไหม?
ถ้าต้องการประเมินความคุ้มค่าของเวลา อาจเก็บชั่วโมงและต้นทุนเวลาโดยประมาณไว้เป็นข้อมูลบริหารแยกต่างหาก แต่ไม่ควรถือว่าเป็นค่าใช้จ่ายทางบัญชีหรือภาษีทันทีโดยไม่มีข้อเท็จจริงและเอกสารรองรับ
รายงานบอกว่างานเหลือเยอะ แต่เงินยังไม่เข้า ทำอย่างไร?
ดูยอดค้างรับและกำหนดจ่ายของลูกค้าควบคู่กัน ผลตอบแทนของงานกับเงินพร้อมใช้เป็นคนละมุม งานที่ดูคุ้มอาจยังต้องใช้เงินสำรองระหว่างรอรับงวด
เห็นผลแต่ละงานชัดขึ้น เริ่มจากแยกข้อมูลให้ถูกงาน
หากวันนี้ยังต้องไล่หาใบเสร็จและแชตย้อนหลังทุกครั้งที่อยากรู้ต้นทุน การมีรูปแบบบันทึกเดียวกันจะช่วยให้ตรวจข้อมูลแต่ละงานต่อได้ง่ายขึ้น
สำหรับผู้รับเหมาที่ไม่ต้องการเริ่มวางตารางและผูกสูตรเอง A04 — เทมเพลตบันทึกรายรับรายจ่ายธุรกิจรับเหมา ของ Studio Photo Story ช่วยบันทึกรายการและเรียกดูข้อมูลตามโครงการบน Google Sheets เหมาะกับการจัดข้อมูลต้นทุนและผลรายโครงการเบื้องต้น
ผลสรุปขึ้นกับข้อมูลที่บันทึก ผู้ใช้ยังต้องตรวจต้นทุนที่ตกหล่น รายการค้างรับค้างจ่าย และวิธีแบ่งค่าใช้จ่ายส่วนกลางก่อนนำไปตัดสินใจ เทมเพลตไม่ใช่บริการทำบัญชีหรือยื่นภาษีแทน
